İçeriğe atla

500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz

← Tüm yazılar

Ortaokulda STEM: 5-8. Sınıf İçin Proje Fikirleri ve Bilim Fuarı Hazırlığı

14 Kasım 2026 · STEM Çocuk

Solda çocuk elleriyle kurulan Ahşap Dinozor İskelet Modeli, sağda masada kurulmuş Ahşap Kepçe ve Yükleyici Maketi

Ortaokula geçen çocuk bir gün "Bu ne işimize yarayacak?" diye sorar. Haksız da sayılmaz. STEM projeleri, bu soruya ders kitabının dışından cevap vermenin yollarından biri.

Bu yazı 5-8. sınıf öğretmenleri ve 10-13 yaşında çocuğu olan veliler için. İlkokuldan farkı ne, hangi derslerle bağ kurulur, ölçüm ve veri içeren hangi projeler yapılabilir? Sonda bilim fuarı için bir hazırlık listesi de var.

Ortaokulda STEM'i farklı kılan ne?

İlkokulda soru "Çalıştı mı?" idi. Ortaokulda soru "Ne kadar ve neden?" olur. Çocuk artık ölçebilir, tablo kurabilir, grafikten bir sonuç çıkarabilir. Proje de bu yüzden ölçüm ve kayıt ister.

Bu yaştaki çocuk biraz zorlanmak da ister. On dakikada biten hazır bir model çoğu zaman ilgisini tutmaz. Birkaç oturuma yayılan, hata yapıp düzelttiği bir iş ona daha iyi gelir. Biz de 10-13 yaş için parça sayısı yüksek setleri öneriyoruz.

Hangi derslerle bağ kurulur?

Ortaokulda STEM'e kapı açan birkaç ders var. Fen bilimleri 5-8. sınıf boyunca sürer. 5. ve 6. sınıfta Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, 7. ve 8. sınıfta Teknoloji ve Tasarım dersleri programda yer alır. Matematikteki oran, veri ve grafik konuları da ölçüm içeren her projenin içindedir.

Bu derslerin öğretmenleri ortak bir proje yürütürse iş kolaylaşır. Fen öğretmeni soruyu, teknoloji ve tasarım öğretmeni tasarım sürecini, matematik öğretmeni veri analizini üstlenebilir. Ders saatleri için okulunuzun güncel haftalık ders çizelgesine bakın.

Mühendislik tasarım süreci

Ortaokulda tasarım döngüsü biraz daha düzenli hâle gelir.

  • Problemi tanımlayın. Ne isteniyor, hangi sınırlarla? Malzeme, boyut ve süre baştan belli olsun.
  • Araştırın. Benzer sorunu başkaları nasıl çözmüş?
  • En az iki fikir çizin. Sonra birini seçin ve nedenini yazın.
  • Prototipi kurun.
  • Test edip veri toplayın.
  • İyileştirin. Değişikliği ve sonucunu kaydedin.

Her grup bir proje defteri tutsun: tarih, karar, ölçüm, değişiklik. Projeyi sunarken elinizdeki en güçlü kanıt bu defterdir.

Ölçüm ve veri içeren 5 proje fikri

1. Köprü yük testi

Dil çubuklarıyla iki farklı köprü tasarımı kurun. Ortasına asılan bir kaba kum ekleyerek her birinin kaç grama kadar dayandığını ölçün. Köprünün taşıdığı yükü kendi ağırlığına bölmek, iki tasarımı adil biçimde karşılaştırmanızı sağlar. Çivisiz bir yapının yükü nasıl dağıttığını görmek için Da Vinci Köprüsü nasıl yapılır yazısı iyi bir başlangıç.

2. Kaldıraç ve denge

Bir cetvel, bir kalem ve bozuk paralarla kaldıraç kurun. Destek noktasının yeri değiştikçe dengeyi sağlamak için kaç para gerektiğini tabloya yazın. Uzaklıkla para sayısı arasındaki ilişkiyi grafikte görün. Aynı ilkeyi ahşap bir kepçenin kolu üzerinden işleyen kaldıraç öğrenme senaryomuz 4-6. sınıf için yazıldı.

3. Çıkrıkla kuvvet karşılaştırması

Bir yükü önce doğrudan, sonra çıkrıkla kaldırın. İki durumda gereken kuvveti dinamometreyle ölçün. Kolun uzunluğu değişince ne oluyor? Konunun özeti basit makineler yazımızda.

4. İğne deliği kamerası

Karton bir tüpün bir ucunu alüminyum folyoyla kapatıp ortasına iğneyle küçük bir delik açın. Tüpün ortasına yağlı kâğıttan bir perde yerleştirin. Delikli ucu aydınlık bir pencereye çevirip diğer uçtan baktığınızda perdede ters bir görüntü belirir. Delik büyüdükçe görüntünün parlaklığı ve netliği nasıl değişiyor? Gözlemleri tabloya yazın.

5. Mekanizma incelemesi

Kurduğunuz bir mekanik modelde krankı bir tur çevirin. Hareket eden parça ne kadar yol aldı? Birkaç ölçümü tabloya yazın. Sonra bu hareketi hangi parçaların aktardığını çizerek gösterin. "Bu parça neden burada?" sorusu, kurulmuş bir modeli küçük bir mühendislik incelemesine dönüştürür.

Bilim fuarı hazırlık listesi

Okulunuz TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarları programına başvuruyorsa ya da kendi fuarını düzenliyorsa bu liste işinize yarayabilir. Programın koşulları için TÜBİTAK'ın güncel çağrısına bakın.

  • Soru tek ve net mi? "Köprüler" değil, "Hangi köprü tasarımı daha çok yük taşır?"
  • Değişken belli mi? Bir şey değişiyor, geri kalan her şey aynı kalıyor mu?
  • En az 3 tekrar var mı? Tek ölçüm şans eseri çıkmış olabilir.
  • Veri tabloda ve grafikte mi?
  • İşe yaramayan denemeler de anlatılıyor mu? Neyin olmadığı da bir sonuçtur.
  • Her öğrenci projeyi kendi cümleleriyle anlatabiliyor mu?

Veli için: evde nasıl destek olunur?

10-13 yaşındaki çocuk yardım istemeyebilir. Buna saygı gösterin. Malzemeyi, zamanı ve masayı siz sağlayın, işi ona bırakın. Takıldığında "Ne denedin, ne oldu?" diye sorun. Cevabı söylemek yerine bir soru daha sorun.

Uzun bir proje birkaç akşama yayılabilir. Yarım kalan iş masada beklesin; ertesi gün kaldığı yerden devam etmek daha kolay olur.

Sık sorulan sorular

Ortaokulda STEM zorunlu bir ders mi?

Programda STEM adında zorunlu bir ders yok. Fen bilimleri, matematik, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım ile Teknoloji ve Tasarım derslerinde ve kulüp çalışmalarında uygulanır.

Kodlama mı, mekanik projeler mi?

Biri diğerinin yerini tutmaz. Kodlama 5. ve 6. sınıfta Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinde zaten çalışılıyor. Mekanik projeler ise kuvveti, hareketi ve ölçmeyi elle görme fırsatı verir.

Bir proje ne kadar sürmeli?

Okul projesi için 3-6 hafta, haftada 1-2 oturum makul bir plan. Bilim fuarı projesine daha erken başlayın.

10-13 yaş için hangi setler uygun?

Parça sayısı yüksek, birkaç oturuma yayılan setler. Liste 10-13 yaş sayfamızda.

Bu yaş için ahşap setler

Ahşap Kepçe ve Yükleyici Maketi 77 parçadır ve 8-12 yaş içindir; kolu kaldıraç mantığıyla kalkar. Ahşap Dinozor İskelet Modeli 8-13 yaş için 48 parçalık bir proje. Ahşap Arazi Aracı Maketi 7-12 yaş içindir ve kurulumu yaklaşık 2-3 saat sürer. Okul siparişleri için okullar ve kurumlar sayfamıza bakabilirsiniz. Setler doğal huş ahşaptan lazerle kesilir; kendi atölyemizde, yerli üretim.