İçeriğe atla

500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz

← Tüm yazılar

Evde STEM Etkinlikleri: Mutfaktaki Malzemelerle 7 Basit Deney (6-12 Yaş)

21 Ekim 2026 · STEM Çocuk

Ahşap Dönme Dolaplı Kuyu ve ahşap masada kurulmuş Da Vinci Köprüsü

Bir bardak sirke, bir kaşık karbonat ve bir balon. Akşam yemeğinden sonra mutfak masasında bir deney kurmak için bundan fazlası gerekmiyor. Çocuğunuz balonun kendi kendine şiştiğini gördüğünde ilk sorusu büyük ihtimalle "Neden?" olur. STEM etkinliklerinin asıl işi de bu soruyu doğurmak.

Bu yazıda 6-12 yaş için evde yapılabilecek 7 STEM etkinliği var. Hepsi mutfakta ya da kırtasiyede bulunan malzemelerle yapılıyor. Her birinde önce tahmin, sonra deneme, en sonda kısa bir açıklama var.

Başlamadan önce: tahmin, deneme, sonuç

Deneyi bir gösteriye çevirmemek için küçük bir düzen işe yarar. Bir kâğıda üç sütun çizin ve başlıklarını yazın: "Ne olacak?", "Ne oldu?", "Neden olmuş olabilir?" Çocuğunuz her deneyden önce ilk sütunu doldursun. Tahmini tutmasa da olur. Hatta tutmadığında konuşacak daha çok şey çıkar.

6-8 yaşta deneyleri birlikte yapın. 9 yaştan sonra malzemeyi hazırlayıp yönetimi çocuğa bırakabilirsiniz.

1. Kendi kendine şişen balon

Malzemeler: boş bir pet şişe, yarım su bardağı sirke, 2 tatlı kaşığı karbonat, bir balon, bir huni.

Sirkeyi şişeye dökün. Huniyle karbonatı balonun içine doldurun. Balonun ağzını şişeye geçirin, sonra balonu kaldırıp karbonatı sirkeye boşaltın. Köpüklenme başlar ve balon birkaç saniye içinde şişer.

Ne oldu? Sirke asittir, karbonat bazdır. Karşılaştıklarında tepkimeye girerler ve karbondioksit gazı açığa çıkar. Gaz şişeye sığmayınca balona dolar. Karbonat miktarını değiştirip balonun ne kadar şiştiğini karşılaştırabilirsiniz.

2. İpte giden balon roketi

Malzemeler: 3-4 metre ip, bir pipet, bir balon, bant.

İpi pipetin içinden geçirin ve iki sandalye arasına gerin. Balonu şişirin, ağzını parmağınızla tutun ve bantla pipete yapıştırın. Bıraktığınızda balon ipte ilerler.

Hava balondan bir yöne çıkarken balon ters yöne gider. Roketleri hareket ettiren ilke de budur. İkinci denemede balonu daha az şişirin. Roket ne kadar yol aldı? Mesafeyi adımla ya da mezurayla ölçmek etkinliğe matematiği ekler.

3. Kâğıt helikopter

Malzemeler: A4 kâğıt, makas, bir ataş.

Kâğıttan yaklaşık 4 cm eninde, 15 cm boyunda bir şerit kesin. Üst yarısını ortadan ikiye kesip iki kanat yapın ve kanatları zıt yönlere katlayın. Alt uca bir ataş takın. Helikopteri olabildiğince yüksekten bırakın. Dönerek iner.

Düşerken kanatlar havaya çarpar ve hava kanatları iter. Bu yüzden helikopter düz düşmez, döner. Kanatları kısaltıp ya da ikinci bir ataş ekleyip düşüş süresini karşılaştırın. Süreyi telefonun kronometresiyle tutun.

4. Mutfakta yoğunluk kulesi

Malzemeler: şeffaf bir bardak, bal, gıda boyasıyla renklendirilmiş su, sıvı yağ.

Bardağa sırayla bal, su ve yağı yavaşça dökün. Üç sıvı birbirine karışmadan katman katman durur. Bal en altta, yağ en üstte kalır.

Aynı hacimdeki balın kütlesi sudan, suyun kütlesi de yağdan fazladır. Yoğunluğu fazla olan sıvı aşağıda kalır. Kuleye bir üzüm tanesi, bir plastik boncuk ve küçük bir mantar parçası bırakın. Hangisi nerede durdu?

5. Saçla yüklenen balon

Malzemeler: şişirilmiş bir balon, küçük kâğıt parçaları.

Balonu kuru saça birkaç saniye sürtün. Sonra kâğıt parçalarına yaklaştırın. Kâğıtlar balona doğru zıplar.

Sürtünme sırasında saçtan balona elektrik yükü geçer. Yüklenen balon kâğıt parçalarını kendine çeker. Aynı balonu musluktan akan ince bir suya yaklaştırmayı da deneyin. Su akışı balona doğru eğilir.

6. Spagetti ve hamurdan kule

Malzemeler: 20 çiğ spagetti, oyun hamuru.

Görev basit. Bu malzemeyle masada kendi başına ayakta duran en yüksek kuleyi kurmak. Süre 15 dakika.

Bu etkinlik mühendisliğin küçük bir özeti. Çocuk önce bir plan yapar, kurar, kule eğilince düzeltir. Çoğu denemede üçgenlerden oluşan kuleler kare tabanlı olanlardan daha sağlam çıkar. Neden? Üçgen, köşelerinden bastırıldığında şeklini korur. Kare ise kolayca yamulur. Kardeşlerle ya da arkadaşlarla yarışma olarak da yapılabilir.

7. Şişeden su filtresi

Malzemeler: kesilmiş bir pet şişe, pamuk, ince kum, çakıl taşı, toprakla bulandırılmış bir bardak su.

Şişenin üst kısmını ters çevirip bir bardağın üstüne oturtun. İçine sırayla pamuk, kum ve çakıl koyun. Bulanık suyu yavaşça dökün. Bardağa süzülen su daha berrak görünür.

Her katman farklı büyüklükteki parçaları tutar. Katmanların sırasını değiştirerek hangi düzenin daha iyi süzdüğünü karşılaştırın. Bir uyarı var. Süzülen su berrak görünse de içilmez. Şişeyi kesme işini de bir yetişkin yapmalı.

Güvenlik için kısa notlar

  • Sirke göze kaçarsa bol suyla yıkayın. Şişenin ağzını kimsenin yüzüne doğru tutmayın.
  • Patlamış ya da şişirilmemiş balon parçaları küçük çocuklar için boğulma tehlikesi taşır. Balonlu deneylerde küçük kardeşleri de gözden kaçırmayın.
  • Boncuk ve ataş gibi küçük malzemeleri 3 yaşından küçük çocukların ulaşamayacağı yerde tutun.

Daha fazla fikir için ekran dışı oyuncak fikirleri yazımıza bakabilirsiniz.

Deneyden sonra kurmaya devam etmek isterseniz

Bu deneylerin ortak noktası şu: Çocuk bir şeyi değiştiriyor ve sonucun da değiştiğini görüyor. Ahşap setlerimiz aynı fikri kalıcı bir modele taşıyor.

Setlerin hepsi doğal huş ahşaptan, kendi atölyemizde yerli üretim. Tümünü ürünler sayfasında yaş aralığına göre görebilirsiniz.